على اصغر شميم
536
ايران در دوره سلطنت قاجار ( فارسي )
گمركات جنوب دريافت و قرار شد كه اگر عايدات گمرك براى استهلاك اين وام و وامهاى ديگرى كه انگليسها قبلا به ايران داده بودند ، كفايت نكند ، از ساير عوايد دولتى تأديه شود . ربح اين وام 7 درصد بود . وام چهارم به مبلغ 100 هزار ليره بدون تعيين مدت و با تنزيل 7 درصد از بانك شاهنشاهى در تاريخ جمادى الثانى سال 1331 قمرى به عمل آمد و شرايط آن مانند وامهاى ديگر پرداختى انگليسها بود . علاوه بر وامهاى فوق الذكر و قروض دورهى مظفر الدين شاه و ناصر الدين شاه كه در تاريخ 24 رجب سال 1331 قمرى جمعا بالغ بر 000 / 754 / 6 ليره انگليسى « 1 » يعنى معادل 000 / 472 / 36 تومان بود . دولت ايران قروض ديگرى هم داشت كه مهمترين آنها در 15 ربيع الاول 1330 ( مارس 1912 ميلادى ) بنا به صورتى كه مرنار ، خزانهدار ايران ، به باركلى « 2 » سفير انگليس در تهران تسليم كرده بدين قرار بوده است : طلب شنيدر فرانسوى ( بابت خريد اسلحه ) 000 / 000 / 12 قران طلب بانك شاهنشاهى ايران 000 / 300 / 3 قران طلب استقراضى 000 / 120 / 1 قران بابت جبران دزدىهاى پستى 000 / 000 / 2 قران طلب طومانيانس 000 / 500 قران طلب جمشيديان 000 / 400 قران بابت ادعاى جبران خساراتى كه در انگليس موقع انقلاب رعاياى 000 / 000 / 7 قران خارج رسيد روس 000 / 000 / 18 قران جمع كل 000 / 320 / 44 قران نكتهى تأسفآور در فهرست فوق الذكر اين است كه دولتهاى زورگوى روسيه و انگليس كه حقا مىبايست در برابر آن همهى صدمات جانى و مالى كه به ملت ايران در جريان انقلاب مشروطه و وقايع بعد از آن وارد آوردند ، خسارات هنگفت بپردازند ؛ با نهايت بىپروايى و فقط براى آنكه پرده بر روى اعمال شوم خود در ايران بكشند ، مسئلهى خسارات وارده به اتباع خود
--> ( 1 ) - از اين رقم مبلغ 000 / 750 / 4 ليره بدهى ايران به دولت روسيهى تزارى و 000 / 004 / 2 ليره آن بدهى به دولت انگليس بود . ( 2 ) - Sir . G . Barclay